મહાભારતના મહા સંગ્રામ વખતે બંને સેનાના ભોજનની વ્યવસ્થા આ રાજા દ્વારા થતી – વાંચો ઈતિહાસ

દોસ્તો આપણે બધા જ લોકો મહાભારત વિશે જાણકાર જ છીએ. કુરુક્ષેત્રમાં કૌરવો તથા પાંડવો વચ્ચેના યુદ્ધ વિશે પણ બધા જ લોકો જાણતા જ હોય છે. પણ લગભગ કોઈએ એ વિચાર ક્યારેય નહિ કર્યો હોય કે કુરુક્ષેત્રમાં મહાભારતનું યુદ્ધ દરમિયાન આટલી બધી મોટી સેના માટે જમવાનો પ્રબંધ કોણ તથા કેવી રીતે કરતા હશે ? તો આજે અમે તમને આ આર્ટિકલમાં તેના વિશે સવિસ્તારથી કહીશું. માટે આ આર્ટિકલમાં આ માહિતી ખુબ જ જાણવા જેવી છે. જેને એકવાર વાંચીને તમને પણ ખુબ જ નવાઈ થશે. તો આવો જાણીએ આ લેખમાં કૌરવ અને પાંડવ બંનેની સેના માટે કોણ કરતું હતું જમવાની સાચે જ વ્યવસ્થા ?

મહાભારતને આમ જો કહેવામાં આવે તો વિશ્વનું સૌથી પહેલું વિશ્વયુદ્ધ જ કહી શકાય. કારણ કે લગભગ જ કોઈક એવું રાજ્ય હશે જેમણે આ યુદ્ધમાં હિસ્સો ન લીધો હોય. આર્યવ્રતના સમગ્ર રાજા કૌરવ અથવા તો પાંડવના પક્ષમાં રહીને યુદ્ધમાં સાથીદાર બન્યા હતા. આ યુદ્ધમાં બે જ માણસો એ ભાગ લીધો ન હતો. જેમાં બલરામ અને રૂક્ષ્મણીજી છે. જેમણે આ યુદ્ધમાં કોઈ પણ જાતના ભાગ લીધો ન હતો.

આ સિવાય એક રાજ્ય એવું પણ હતું જેમણે આ યુદ્ધ ક્ષેત્રમાં હિસ્સો લીધો ન હતો. જે આ યુદ્ધથી બહાર હતું. તે રાજ્યનું નામ છે ઉડુપી. જે દક્ષિણનું રાજ્ય છે. જ્યારે ઉડુપીના રાજા પોતાની સેના સાથે કુરુક્ષેત્ર પહોંચ્યા ત્યારે કૌરવ અને પાંડવ બંનેએ પોતાની સેનામાં આવી જવા માટે જણાવ્યું હતું. પરંતુ ઉડુપીના રાજા ખુબ જ દૂરદર્શી હતા. તેમણે ભગવાન શ્રી કૃષ્ણને પૂછ્યું, “હે માધવ ! બંને બાજુથી જેને પણ જુવો યુદ્ધ માટે ઉત્સુક જોવા મળે છે. પરંતુ શું કોઈએ એ વિચાર્યું છે કે બંને તરફથી ઉપસ્થિત આટલી વિશાળ સેનાના ભોજનનો પ્રબંધ કેવી રીતે કરવામાં આવશે ?

ત્યારે આ રાજાની વાત પર જવાબ આપતા ભગવાન શ્રી કૃષ્ણએ કહ્યું, મહારાજ ! તમે બિલકુલ સારું વિચાર્યું છે. આ વાતને છેડવા પરથી મને પ્રતીત થાય છે કે તમારી પાસે તેની પણ કોઈ યોજના જરૂર હશે. જો કોઈ યોજના હોય તો અવશ્ય અમને કહો.

ભગવાન કૃષ્ણના પ્રશ્ન પર ઉડુપી નરેશે જવાબ આપ્યો, હે વાસુદેવ ! તે સત્ય છે, ભાઈઓ વચ્ચે થઇ રહેલા આ યુદ્ધને હું ઉચિત નથી ગણતો. આના લીધે આ યુદ્ધમાં મને ભાગ લેવાની કોઈપણ જાતની ઈચ્છા નથી. પણ હવે યુદ્ધને રોકી ન શકાય. એટલા માટે મારી ઈચ્છા છે કે હું અમારી પૂરી સેના સાથે અહીં હાજર રહેલી સમગ્ર સેના માટે ભોજનની વવ્યસ્થા કરીશ.

આ વાત પર ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ ખુશ થયા અને જણાવ્યું, મહારાજ ! તમારો વિચાર એકદમ ઉત્તમ છે. આ યુદ્ધમાં 50 લાખ યુદ્ધા ભાગ લેવાના છે, અને તમારા જેવા કુશળ રાજા ભોજનની વાવ્યસ્થા કરે તો અમે આ બાબતે નિશ્વિત થઇ જઈએ. આમ પણ મને ખબર છે કે સાગર જેવડી આ વિશાળ સેનાના ભોજનનો પ્રબંધ કરવો તમારા અને ભીમસેન ઉપરાંત કોઈ પણ વ્યક્તિથી શક્ય નથી. પણ ભીમસેન આ યુદ્ધમાંથી વીરત ન થઇ શકે, એટલા માટે મારી તમને પ્રાથના છે કે તમારી સેના સાથે બંને સેનાના ભોજનનો ભાર તમે સંભાળો. આ પ્રકારે ઉડુપીના મહારાજાએ બંને સેનાના ભોજનનો પ્રબંધ કર્યો હતો.

પ્રથમ દિવસે તેમણે યુદ્ધમાં હાજર બધા જ યોદ્ધાઓ માટે ભોજનની વ્યવસ્થા કરી હતી. પણ તેની કુશળતા એવી હતી કે દિવસના અંત સુધીમાં એક પણ અન્નનો દાણો ખરાબ ન થાય. જેમ જેમ દિવસ પસાર થતા ગયા યોદ્ધઓની સંખ્યા પણ ઘટતી ગઈ. બંને સેનાના યોદ્ધ આ જોઇને નવાઈ પામી જતા હતા. કે દિવસના અંત સુધીમાં ઉડુપી નરેશ માત્ર તેટલું જ ભોજન બનાવતા હતા, જે વાસ્તવમાં હાજર હોય. પરંતુ કોઈને પણ એ ખબર પડતી ન હતી કે ઉડુપી નરેશને કેમ જાણ પડી જતી કે આજ કેટલા યોદ્ધનું મોત થયું તો કેટલા યોદ્ધાની ભોજનનું આયોજન કરવાનું છે. આટલી બધી વિશાળ સેના માટે ભોજનની વાવ્યસ્થ કરવી એક ખુબ જ નવાઈની વાત છે. પણ તેનાથી વધારે નવાઈ પામવવા વાળી વાત તો એ હતી કે એક અન્નનો દાણો પણ ખરાબ ન થતો. જે એક ચમત્કાર જ ગણી શકાય.

છેલ્લે સંપૂર્ણ યુધ્ધ પૂરું થયું અને પાંડવોની જીત થઇ. પણ રાજ્યાભિષેકના દિવસે યુધિષ્ઠિરે ઉડુપી નરેશને પૂછ્યું, હે મહારાજ! આખા દેશના રજાઓ અમારી પ્રશંસા કરી રહ્યા છે કે કેવી રીતે ઓછી સેના હોવા છતાં કૌરવની સેનાને હરાવી નાખી, જેનું નેતૃત્વ ભીષ્મ પિતામહ, ગુરુ દ્રોણ, કર્ણ જેવા મહારથી કરતા હતા. પણ અમને લાગે છે કે અમારા કરતા વધારે પ્રશંસાને પાત્ર તમે જ છો. જેમણે ન ફક્ત આટલી વિશાળ સેનાની ભોજન વ્યવસ્થા કરી, પરંતુ તેની સાથે એવો પ્રબંધ પણ કર્યો કે અન્નનો એક પણ દાણો વ્યર્થ ન થયો. હું તમારી પાસે આ કુશળતાનું રહસ્ય શું છે તે પૂછવા માંગું છું.

આ વાત પર ઉડુપી રાજાએ હસતા હસતા જવાબ આપ્યો કે, “સમ્રાટ ! તમેં જો આ યુદ્ધ પર જીત મેળવી હોય તો તેનો શ્રેય કોને આપો ?” આ વાત પર યુધિષ્ઠિર દ્વારા પ્રશ્ન નો જવાબ આપવામાં આવ્યો, “શ્રી કૃષ્ણ સિવાય તેનો અર્થ કોને જઈ શકે ? જો ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ ન હોત તો તેને પરાસ્ત કરવા અશક્ય હતા.”

ત્યારે ઉડુપી નરેશે આગળ જણાવ્યું, “હે મહારાજ ! તમે જેને મારો ચમત્કાર ગણી રહ્યા છો તે ભગવાન શ્રી કૃષ્ણને કારણે જ છે.” પણ આ વાત સાંભળીને બધા જ લોકોને નવાઈ લાગવા લાગી. ત્યારે ઉડુપી નરેશ દ્વારા આ વાત પરથી રાઝ દૂર કરવામાં આવ્યું અને જણાવ્યું, હે મહારાજ ! ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ પ્રતિદિન રાત્રે શીંગ ખાતા હતા. હું પ્રતિદિન તેના શિબિરમાં ગણીને શીંગ જ રાખતો હતો. તેના ખાધા બાદ હું તેને ફરી ગણતો કે ભગવાને કેટલી શીંગ ખાધી છે. તે જેટલી શીંગ ખાતા હતા તેનાથી 1000 ગણા સૈનિક યુદ્ધમાં મૃત્યુ પામતા હતા. જો 50 શીગ ખાય તો 50 હજાર યોદ્ધ યુદ્ધ દરમિયાન મૃત્યુ પામતા હતા.

તે રીતે દરરોજ હું આગળના બીજા દિવસે ભોજન ઓછું બનાવતો હતો. આ જ એક કારણ હતું કે કોઈ દિવસ ભોજનનો બગાડ પણ થયો નથી. ભગવાન શ્રી કૃષ્ણના આ ચમત્કારને જોઇને બધા જ લોકોએ તેની સામે માથું જુકાવ્યુ અને નમસ્કાર પણ કર્યા.

આ લેખ દ્વારા જાણવા મળેલી આ કથા મહાભારતમાં સૌથી દુર્લભ કથાઓ પૈકી એક છે. કર્નાટકના ઉડુપી જીલ્લામાં સ્થિત કૃષ્ણ મઠમાં આ કથા હંમેશા સાંભળવા મળે છે. એવું કહેવામાં આવે છે આ મઠની સ્થાપના ઉડુપી સમ્રાટ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. ત્યાર પછી તેને માધવાચાર્યજી એ આગળ વધારી.

Author: ‘જ્ઞાન સાથે ગમ્મત ટીમ’
તમે આ લેખ ‘જ્ઞાન સાથે ગમ્મત’ ના માધ્યમથી વાંચી રહ્યા છો, અમારો આ લેખ વાચવા બદલ આપનો આભાર. જો તમને આ લેખ ગમ્યો હોય તો શેર કરી વધુમાં વધુ લોકો સુધી પહોંચાડો અને તમારા પ્રતિભાવો કોમેન્ટમાં જણાવો.

અને હા, તમને લાગતું હોય કે આ વાર્તા કે લેખ ગમ્યો તો નોંધજો કે આવી જ રીતે રોજિંદા જીવનમાં ઉપયોગી હોય એવી ઘણી બધી લાગણીસભર વાર્તાઓ, સ્વાસ્થ્યવર્ધક માહિતી, ફિલ્મી ખબરો, ધાર્મિક વાતો, રસોઈ રીલેટેડ માહિતી તથા અન્ય રસપ્રદ માહિતીઓ મેળવવા માટે ગુજરાતીઓનું લોકપ્રિય ફેસબુક પેજ “જ્ઞાન સાથે ગમ્મત” લાઈક કરી જોડાઓ તથા જલ્દી જ અમારા દરેક જોક્સ-સુવિચાર સીધા તમારા મોબાઈલમાં મેળવવા માટે અમારી મોબાઈલ એપ પણ આવી રહી છે. થોડી પ્રતીક્ષા કરો.

Leave a Reply

error: Content is protected !!