૧૯૬૨ માં વિદેશમાં ઉચ્ચશિક્ષણ મેળવી દેશમાં આવ્યા અને થોડાજ વર્ષોમાં આ રીતે દિગ્ગજ ઉદ્યોગપતિ બન્યા

જ્યારે હિન્દુસ્તાનમાં સૌથી વધુ લોકપ્રિય પદાર્થોની ચર્ચા કરવામાં આવે છે ત્યારે થ થમ્સ અપ, લિમ્કા, સીત્રા અને બિસ્લેરી જેવા કેટલાક બ્રાન્ડ નામો દરેકના મોઢા પર હોય છે. મોટાભાગના લોકો માને છે કે આ બ્રાન્ડ્સ વિદેશી છે પરંતુ આ તેમની ભૂલ છે. આજે અમે તમને એક એવા માણસની વાર્તાનો પરિચય આપવા જઈ રહ્યા છીએ, જેની સ્વપ્નદ્રષ્ટા વિચારસરણી અને વર્ષોની મહેનત પરિણામે તેને “ભારતના કોલા મેન” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. 22 વર્ષની ઉંમરે, આ વ્યક્તિની વાર્તા, જેમણે પોતાનો ખોટ-કમાવનાર માતાપિતાના વ્યવસાયને વિશ્વ વિખ્યાત બ્રાન્ડમાં પરિવર્તિત કર્યો છે. તે કોઈપણ જે પોતાનો વ્યવસાય શરૂ કરવા માંગે છે તે વાંચવા જ જોઈએ.

આવું કંઈક 1962 ની સાલમાં કંઇક એવું થયું, જ્યારે 22 વર્ષિય યુવકને એમઆઈટી જેવી પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થામાંથી એન્જિનિયરિંગનો અભ્યાસ કર્યા પછી ઘરે પરત ફરવું પડ્યું. એવું બન્યું કે તેનો પૂર્વજોનો વ્યવસાય દાયકાઓથી મંદીમાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો. કંપનીનું વેચાણ દરરોજ ઘટી રહ્યું હતું. આવી સ્થિતિમાં કંપનીને આ યુગમાંથી બહાર લાવવાની જવાબદારી પરિવારના યુવાન ખભા પર આવી. પરંતુ યુવકની ઇચ્છાશક્તિને લીધે, કંપની માત્ર ખાધમાંથી બહાર આવી નથી, પરંતુ વૈશ્વિક મંચ પર એક જાણીતી બ્રાન્ડ તરીકે ઉભરી આવી છે.

હા, અમે વાત કરી રહ્યા છીએ 1800 કરોડ રૂપિયાના બિસ્લેરી ઇન્ટરનેશનલ પ્રાઇવેટ લિમિટેડના અધ્યક્ષ અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર રમેશ જયંતિલાલ ચૌહાણ વિશે, જે ભારતના બ્રાન્ડ ગુરુ તરીકે પણ જાણીતા છે. તે જ રમેશ ચૌહાણે ગોલ્ડ સ્પોટ, થમ્સ અપ, મઝા જેવા બ્રાન્ડ્સ સાથે ત્રણ દાયકા સુધી ભારતીય બજારમાં એકાધિકાર રાખ્યું હતું. તે તે જ રમેશ ચૌહાણ છે જેમણે 90 ના દાયકાની શરૂઆતમાં આ આઇકોનિક બ્રાન્ડ્સ વેચીને કોર્પોરેટ જગતમાં એક અલગ ઓળખ બનાવી.

રમેશ ચૌહાણનો જન્મ 17 જૂન 1940 ના રોજ મુંબઇના એક બિઝનેસ પરિવાર માં થયો હતો. નોંધપાત્ર વાત એ છે કે, 20 મી સદીની શરૂઆતમાં, રમેશભાઇના દાદા મોહનલાલ ચૌહાણ દક્ષિણ ગુજરાતના વલસાડ નજીકના એક નાના ગામ પારડીથી 12 વર્ષની વયે મુંબઇ ગયા. તેનું સ્વપ્ન સીવણ શીખવાનું હતું. તે શીખવા માટે તેણે ખૂબ જ મહેનત કરી અને તેની દુકાન ગામદેવીમાં ઉભી કરી. જ્યારે તેણે થોડી કમાણી કરી, 1920 માં, તેણે વિલે પાર્લેમાં જમીનનો ટુકડો ખરીદ્યો અને પછીથી આ જમીન પર પાર્લે ઇન્ડસ્ટ્રીઝનો પાયો નાખ્યો.

પ્રારંભિક શિક્ષણ એક ગુજરાતી માધ્યમની શાળામાંથી પ્રાપ્ત કર્યા પછી, રમેશભાઇએ વધુ અભ્યાસ માટે ગ્વાલિયર જવું પડ્યું. મેટ્રિક થયા પછી, તે 15 વર્ષની ઉંમરે બોસ્ટનમાં સ્થળાંતર થયો. તેમણે પોતાનું ઉચ્ચ શિક્ષણ પ્રતિષ્ઠિત મેસેચ્યુસેટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (એમઆઇટી) માં મેળવ્યું. નાનપણથી જ ધંધાની ઘોંઘાટ પર નજર રાખનારા રમેશભાઇએ 1962 માં એક મિનિટમાં 60-રોટી બનાવવાની મશીનનું બ્લુપ્રિન્ટ તૈયાર કર્યું હતું. જો કે, તે તેના એક કોલેજ પ્રોજેક્ટ સુધી મર્યાદિત રહ્યો.

એન્જિનિયરિંગનો અભ્યાસ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યા પછી ભારત પરત ફરતા પહેલા તેમણે યુરોપમાં કેટલીક બિસ્કિટ અને સોફ્ટ ડ્રિંક કંપનીઓનો સફળ પ્રવાસ કર્યો. અહીં તેને ઘણી નવી તકનીકો શીખવાની તક મળી. ભારત પાછા ફર્યા પછી, તેણે પિતૃ વ્યવસાયમાં હાથ બતાવવાનું શરૂ કર્યું. કંપનીને મંદીમાંથી બહાર લાવવા માટે તેમણે સોફ્ટ ડ્રિંક ઉદ્યોગમાં પ્રવેશવાનો નિર્ણય કર્યો. એમઆઈટી દ્વારા તેના પિતાની સ્વદેશી વ્યૂહરચના અને તકનીકી જાણકારીના ટેકાથી તે ઝડપથી સફળ થયો.

ભારત સરકારે કેટલાક કારણોસર દેશમાં કોકા કોલા બ્રાન્ડ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો ત્યારે 1977 નું વર્ષ તેમના માટે સુવર્ણ પુરવાર થયું. રમેશભાઇએ બજારમાં કોઈ પણ જાતનો સમય ગુમાવ્યા વિના ગોલ્ડ સ્પોટ, લિમ્કા, થમ્સ અપ, સિટ્રા, માજા જેવા કોલ્ડ ડ્રિંક્સ શરૂ કર્યા. પરંતુ 1993 માં ભારતીય બજારમાં કોકાકોલા પાછા ફર્યા પછી રમેશભાઇને વિવિધ પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો. તેના સેલ્સપાયલોએ કોકાકોલા સાથે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. આ મુશ્કેલીમાંથી બહાર આવવા માટે રમેશભાઇએ તેમની તેજસ્વી વ્યૂહરચનાના ભાગ રૂપે તેમની કંપની કોલાને વેચી દીધી.

જો તેઓ માને છે, તો કોકા-કોલા આ સોદા હેઠળ બિસ્લેરી ખરીદવાની તક ગુમાવી દીધી અને તે તેમના માટે એક શ્રેષ્ઠ તક હતી. 1969 માં, તેણે ઇટાલિય ઉદ્યમ સિગ્નલ ફેલિસ બિસ્લેરી પાસેથી ફક્ત 4 લાખ રૂપિયામાં ખનિજ જળ કંપની – બિસ્લેરી ખરીદી. જ્યારે બાટલીમાં ખનિજ જળની વાત આવે છે ત્યારે આજે બિસ્લેરી ભારતની સૌથી મોટી કંપની છે.

ઉંમરના આ તબક્કે પણ રમેશભાઇ એ જ ઉત્સાહ અને જુસ્સાથી કંપની ચલાવી રહ્યા છે. આમાં, તેમની પુત્રી પણ તેમનો સંપૂર્ણ સમર્થન કરી રહી છે. રમેશભાઇ માને છે કે ‘કોઈપણ સફળ વ્યક્તિ માટે, લોકો કહે છે કે તે ભગવાન દ્વારા ધન્ય છે, આ સાચું છે, પરંતુ તમારે પણ પ્રયાસ કરવો પડશે. જો તમે ક્રિકેટના મેદાન પર બોલનો સામનો કરો ત્યારે તમારું બેટ ફટકારશે નહીં તો તમે એક તક ગુમાવો છો. તમારે તમારી આસપાસની તકો શોધવાની જરૂર છે.

દરેક વસ્તુ માટે, તમે ભગવાન પર આધાર રાખી શકતા નથી. રમેશભાઈની સફળતાથી આપણે ઘણું શીખવા મળે છે. જો શરતો હોશિયારીથી પૂરી થાય છે, તો પછી કોઈ પણ તેમને સફળ થવામાં રોકી શકશે નહીં.

Author: ‘જ્ઞાન સાથે ગમ્મત ટીમ’

તમે આ લેખ ‘જ્ઞાન સાથે ગમ્મત’ ના માધ્યમથી વાંચી રહ્યા છો, અમારો આ લેખ વાચવા બદલ આપનો આભાર. જો તમને આ લેખ ગમ્યો હોય તો શેર કરી વધુમાં વધુ લોકો સુધી પહોંચાડો અને તમારા પ્રતિભાવો કોમેન્ટમાં જણાવો.

અને હા, તમને લાગતું હોય કે આ વાર્તા કે લેખ ગમ્યો તો નોંધજો કે આવી જ રીતે રોજિંદા જીવનમાં ઉપયોગી હોય એવી ઘણી બધી લાગણીસભર વાર્તાઓ, સ્વાસ્થ્યવર્ધક માહિતી, ફિલ્મી ખબરો, ધાર્મિક વાતો, રસોઈ રીલેટેડ માહિતી તથા અન્ય રસપ્રદ માહિતીઓ મેળવવા માટે ગુજરાતીઓનું લોકપ્રિય ફેસબુક પેજ “જ્ઞાન સાથે ગમ્મત” લાઈક કરી જોડાઓ તથા જલ્દી જ અમારા દરેક જોક્સ-સુવિચાર સીધા તમારા મોબાઈલમાં મેળવવા માટે અમારી મોબાઈલ એપ પણ આવી રહી છે. થોડી પ્રતીક્ષા કરો.

Leave a Reply

error: Content is protected !!